Liberia

Wczesna historia tego kraju nie jest dokładnie zbadana. Od końca XV wieku do wybrzeży liberyjskich przybijali europejscy handlarze niewolników, zwłaszcza Portugalczycy. Od roku 1822 zaczęły powstawać tu osady, zakładane pod auspicjami amerykańskich towarzystw filantropijnych, m.in. Amerykańskiego Towarzystwa Kolo-nizacyjnego, dla wyzwalanych murzyńskich niewolników. W latach 1822-1892 osiedliło się na tych terenach około 16 400 Murzynów amerykańskich, którzy nazwali siebie później Amerykano-Liberyjczykami (stanowili elitę społeczeństwa), w odróżnieniu od 5700 „Kongijczyków" - niewolników afrykańskich, uwolnionych przez flotę amerykańską i brytyjską. W roku 1847 osady proklamowały powstanie niepodległego państwa republikańskiego, które nazwano Liberią. W ostatnich dziesiątkach lat XIX wieku osadnicy toczyli wojny ze stawiającą opór ludnością tubylczą, która po podboju była nie tylko pozbawiona wszelkich praw, ale i niewolniczo wykorzystywana. Od roku 1871 nasiliła się rywalizacja o te tereny pomiędzy Amerykanami a Europejczykami: Brytyjczykami, Niemcami i Francuzami. Początkowo zwyciężył kapitał europejski, lecz od 1925 roku zaczęły wzrastać wpływy kapitału amerykańskiego, reprezentowanego m.in. przez firmę Firestone Plantations Company. W latach 1882-1910 Liberia utraciła dużą część terytorium na rzecz Francji. Trzydzieści osiem lat od czasu, kiedy Liberia stała się niezawisła, jej niepodległość uznała Wielka Brytania (1885). Francja zrobiła to dopiero w 1910 roku. W czasie II wojny światowej, począwszy od 1944 roku, Liberyjczycy walczyli po stronie aliantów. W latach 1878-1980 władzę w Liberii sprawowała Prawdziwa Partia Wigów. W roku 1943 prezydentem i szefem rządu został przywódca tej partii, William Vacanarat Shadrach Tubman (do 1971 r.), który doprowadził do modernizacji państwa: m.in. zmniejszył dopływ kapitału amerykańskiego i zniósł nierówności społeczne między potomkami osadników i tubylcami. Z jego inicjatywy nieamerykań-scy Murzyni w 1945 roku otrzymali reprezentację w parlamencie, a dwa lata później (1947) -prawa wyborcze, ograniczone jednak cenzusem majątkowym, oraz możliwość pracy w służbach państwowych. W 1955 roku Liberia została członkiem ONZ. Cztery lata później (1959) zawarła kilka układów wojskowych ze Stanami Zjednoczonymi, na mocy których mogły one użytkować lotnisko w Robertsfield i port w Monrowii. W roku 1980 doszło do przewrotu wojskowego, w wyniku którego władzę w państwie objęła Ludowa Rada Ocalenia na czele z sierżantem Samuelem Kcnyonem Doe -od 1985 roku pierwszym niea-merykańskim Murzynem na stanowisku prezydenta i szefa państwa (Doe objął ster rządów w państwie w wyniku wyborów). Na skutek pogłębiającego się kryzysu gospodarczego, który doprowadził do znacznego obniżenia stopy życiowej ludności, pod koniec roku 1989 wybuchła wojna domowa. Po śmierci prezydenta Doe (zginął podczas walk w 1990 r.) wzrosło napięcie wewnętrzne, a walki stały sięjeszcze bardziej zacięte, ponieważ włączyli się do nich wojskowi i politycy, chcący przechwycić kluczowe stanowiska w państwie. Mimo podpisanego w roku 1993 porozumienia pokojowego między trzema stronami konfliktu: rządem tymczasowym, Narodowym Frontem Patriotycznym Liberii (NPFL) i partyzanckim Zjednoczonym Ruchem Wyzwolenia Liberii (ULIMO), ustalającego sposób sprawowania rządów w kraju, i mimo stacjonowania od tego roku oddziałów ONZ, w Liberii stale dochodzi do walk wewnętrznych.